Ağız içinde çıkan küçük ama oldukça rahatsız edici yaralar, yani aftlar, birçok kişinin sıkça yaşadığı bir sorundur. Konuşurken, yemek yerken ya da diş fırçalarken bile acı verebilirler. Aftın neden oluştuğunu ve nasıl geçeceğini bilmek, bu rahatsızlığı daha hızlı atlatmanızı sağlayabilir.
Aft (Aftöz ülser) Nedir?
Aft, ağız içi mukozasında oluşan beyaz ya da sarı renkte, çevresi kırmızı iltihaplı bir halkayla çevrili yaralardır. Genellikle dudak içi, yanak içi, dil altı veya diş etlerinde görülür. Bulaşıcı değildir ve genellikle birkaç gün ile bir hafta arasında kendiliğinden iyileşir.
Aft Neden Olur?
Aftın kesin nedeni tam olarak bilinmese de, birçok faktör oluşumunda etkili olabilir.
- Stres: Yoğun stres dönemlerinde vücudun bağışıklık sistemi zayıflar ve ağız içi dokular hassaslaşabilir.
- Travma: Sert yiyeceklerin diş etine ya da yanak içine batması gibi mekanik travmalar afta yol açabilir.
- Beslenme eksiklikleri: B12, folik asit, demir ve çinko eksikliği aft oluşumunu kolaylaştırır.
- Hormonal değişiklikler: Özellikle kadınlarda regl dönemlerinde aft sıklığı artabilir.
- Bağışıklık sistemi: Vücudun savunma sistemindeki zayıflık da aftların sık tekrarlamasına neden olabilir.
- Bazı diş macunları: Sodyum lauril sülfat (SLS) içeren diş macunları, ağız mukoza bariyerini zayıflatarak tahriş edebilir, varolan aftları ise kötüleştirebilir.
Aft Nasıl Geçer?
Aft genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir, ancak bazı basit yöntemler süreci hızlandırabilir:
- Tuzlu suyla gargara yapmak: Günde birkaç kez tuzlu suyla ağız çalkalamak iyileşmeyi destekler. Yakaşık 1 çay kaşığı sofra tuzunu (yaklaşık 5 g) 250–300 mL ılık suda çözerek gargara yapabilirsiniz.
- Ağız gargaraları: Alkol içermeyen antiseptik gargaralar, bakteriyel yükü azaltabilir.
- Tahriş edici yiyeceklerden kaçınmak: Acı, asitli, baharatlı veya çok sıcak yiyecekler aftı kötüleştirebilir.
- B12 ve demir takviyesi: Eksiklik varsa doktor önerisiyle takviye almak faydalı olabilir.
- Rahatlatıcı kremler ve jeller: Eczanelerde bulunan lokal ağrı kesici ya da koruyucu ürünler aftın acısını hafifletebilir.
- Hekiminizden alternatif diş macunu önerisi isteyin: Diş hekiminiz size SLS içermeyen bir bir diş macunu önerebilir.
Aft Ne Zaman Ciddi Bir Durumun Habercisi Olabilir?
Eğer aftlar sık sık tekrarlıyor, uzun süre geçmiyor veya çok sayıda yara aynı anda çıkıyorsa bir diş hekimi ya da dermatoloji uzmanına başvurmak gerekir. Nadiren de olsa, tekrarlayan aftlar bazı sistemik hastalıkların belirtisi olabilir.
